Η βιοψία προστάτη είναι μία από τις πιο συχνά εκτελούμενες επεμβατικές διαγνωστικές εξετάσεις στην Ουρολογία. Η εισαγωγή της εξέτασης PSA στις αρχές της δεκαετίας του 90, στα πλαίσια του ελέγχου ρουτίνας των ανδρών μετά την ηλικία των 50, έχει αυξήσει δραματικά τον διενεργούμενο αριθμό βιοψιών προστάτη. Η διορθική βιοψία προστάτη έχει συνεισφέρει σημαντικά στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη, σε στάδιο δηλαδή όπου υπάρχει περιθώριο θεραπευτικών χειρισμών με αντικειμενικό σκοπό την πλήρη ίαση της νόσου.

 

Πότε πρέπει να γίνεται η βιοψία προστάτη?

Η βιοψία Προστάτη έχει πολύ συγκεκριμένες ενδείξεις βάση των οποίων πρέπει να διενεργείται. Αυτές είναι οι ακόλουθες:

α. Αυξημένη τιμή PSA. Η Ουρολογική κοινότητα έχει  θέσει σαν γενικό ανώτατο φυσιολογικό όριο τα 4 ng/ml, όμως αυτή είναι μόνο μία ενδεικτική τιμή που δεν πρέπει να ακολουθείται με απόλυτο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση μία παθολογική τιμή PSA πρέπει να επαληθεύεται τουλάχιστον μία φορά πριν ληφθούν σημαντικές περαιτέρω αποφάσεις. Υπάρχουν περιπτώσεις που μία τιμή PSA ελαφρώς πάνω από αυτό το όριο μπορεί να θεωρηθεί μη παθολογική, για παράδειγμα για άνδρες με ηλικία άνω των 70 ετών, ή για ασθενείς με πολύ αυξημένο μέγεθος προστάτη.  Αλλά και μία τιμή κάτω από το 4  μπορεί να θεωρηθεί μη φυσιολογική, για παράδειγμα, για έναν άνδρα 50 ετών η ανώτατη φυσιολογική τιμή είναι τα 2.5 – 3 ng/ml. Η εκτίμηση λοιπόν για μία τιμή PSA πρέπει να γίνει από τον ειδικό Ουρολόγο ο οποίος αξιολογεί και συνυπολογίζει μία πλειάδα άλλων παραγόντων πέρα από την απόλυτη τιμή του PSA.

β. Μη φυσιολογική δακτυλική εξέταση. Η δακτυλική εξέταση είναι μία από τις πιό βασικές Ουρολογικές διαγνωστικές εξετάσεις. Όσο και αν έχει προχωρήσει η τεχνολογία στη σύγχρονη εποχή, παραμένει αναντικατάστατη. Ο Ουρολόγος εισάγει το δείκτη του χεριού του στον πρωκτό του ασθενούς και ψηλαφεί την οπίσθια επιφάνεια του Προστάτη. Έτσι μπορεί να διαπιστώσει αν υπάρχουν περιοχές με οζίδια, σκληρίες, ή γενικά ύποπτες περιοχές. Μπορεί επίσης να εκτιμηθεί κατά προσέγγιση το μέγεθος του προστάτη καθώς και η συμμετρία των λοβών. Όταν ο Ουρολόγος κρίνει ότι στη δακτυλική εξέταση ο Προστάτης για κάποιο λόγο δεν είναι φυσιολογικός τότε αυτό αποτελεί ένδειξη για βιοψία προστάτη, ακόμη και αν το PSA είναι φυσιολογικό.

 

γ. Αυξημένη τιμή PSA σε συνδυασμό με μη φυσιολογική δακτυλική εξέταση.

 

δ. Βιοψία Προστάτη σε ήδη διαγνωσμένο περιστατικό Καρκίνου του Προστάτη.

Υπάρχουν περιπτώσεις που ακόμη και αν διαγνωσθεί σε κάποιον ασθενή Καρκίνος του Προστάτη, ο ειδικός Ουρολόγος αποφασίζει να μην προχωρήσει άμεσα σε έναρξη θεραπείας. Αυτό  γίνεται επειδή σε αυτές τις περιπτώσεις, η  νόσος δεν αποτελεί άμεση απειλή για την υγεία του ασθενούς. Ταυτόχρονα, με την καθυστέρηση στην έναρξη της  θεραπείας αποφεύγουμε και τις δυνητικές ανεπιθύμητες ενέργειες που συνοδεύουν την θεραπεία. Ο ασθενής εισάγεται σε κάποιο πρωτόκολλο παρακολούθησης ( watchful waiting ή active surveillance ) και αξιολογείται η πορεία της νόσου. Μέρος αυτού του πρωτοκόλλου παρακολούθησης αποτελεί και η επαναλαμβανόμενη βιοψία προστάτη ανά χρονικά διαστήματα που καθορίζει ο ειδικός Ουρολόγος.

 

Πως γίνεται η βιοψία προστάτη?

Η βιοψία προστάτη γίνεται χρησιμοποιώντας το Διορθικό Υπερηχογράφο. Ο ασθενής ξαπλώνει στο εξεταστικό κρεβάτι σε αριστερή πλάγια θέση, και ο Ουρολόγος εισάγει στο ορθό του ασθενούς, με ήπιες κινήσεις , την κεφαλή του Διορθικού Υπερήχου. Με το υπερηχογράφημα λαμβάνει εικόνες από όλες τις περιοχές του προστάτη, υπολογίζει το μέγεθος του προστάτη και αναγνωρίζει πιθανές ύποπτες περιοχές. Στη συνέχεια εισάγει μια λεπτή βελόνα δια μέσου της κεφαλής του υπερήχου η οποία λαμβάνει μικρά κομμάτια από τον προστάτη αδένα, αφού πρώτα προηγηθεί έγχυση τοπικού αναισθητικού. Ο αριθμός των βιοψιών που λαμβάνονται σε κάθε βιοψία προστάτη ποικίλει, συνήθως όμως κυμαίνεται από  12 – 20 τεμάχια , ανάλογα με το πρωτόκολλο βιοψιών που ακολουθεί ο κάθε Ουρολόγος. Η όλη διαδικασία δεν διαρκεί περισσότερο από 10 λεπτά και είναι ανώδυνη. Τα τεμάχια της βιοψίας προστάτη τοποθετούνται σε ειδικό διάλειμμα φορμόλης και αποστέλλονται για εξέταση στον ειδικό Ιατρό  Ιστοπαθολόγο. Τα τελευταία χρόνια η βιοψία προστάτη με την κλασσική μέθοδο τείνει να αντικατασταθεί από τη βιοψία με τη μέθοδο Fusion η οποία προσφέρει μεγαλύτερη διαγνωστική ακρίβεια. Περισσότερες πληροφορίες για τη μέθοδο Fusion μπορείτε να διαβάσετε στο τέλος αυτού του άρθρου.

 

Χρειάζεται κάποια ειδική προετοιμασία πριν τη βιοψία προστάτη?

Σε περίπτωση που ο ασθενής λαμβάνει αντιπηκτικά φάρμακα όπως Ασπιρίνη, Plavix, Sintrom ή άλλα, τότε αυτά πρέπει οπωσδήποτε να διακόπτονται ορισμένες μέρες πριν τη βιοψία προστάτη σύμφωνα με τις οδηγίες του Γιατρού. Επίσης ο ασθενής θα πρέπει να ξεκινήσει προφυλακτική αντιβιοτική αγωγή, πριν από τη διενέργεια της βιοψίας. Σε περίπτωση που υπάρχει κάποιου είδους ουρολοίμωξη πρέπει πρώτα να προηγηθεί η πλήρης ίαση της ουρολοίμωξης προτού ο ασθενής προχωρήσει σε βιοψία προστάτη.

 

Μπορεί η βιοψία προστάτη να αποκλείσει 100% την πιθανότητα να πάσχω από καρκίνο του προστάτη?

Όταν κάποιος υποβληθεί σε βιοψία προστάτη και τα αποτελέσματα δεν δείξουν κάποιου είδους κακοήθεια, τότε αυτό είναι φυσικά καθησυχαστικό. Το αρνητικό όμως αποτέλεσμα βιοψίας ( δηλαδή να μην βρεθεί καρκίνος ) δεν διασφαλίζει 100% ότι δεν υπάρχει κακοήθεια στον προστάτη. Για παράδειγμα αν υπάρχει μία πολύ μικρή εστία κακοήθειας, μπορεί οι ληφθείσες βιοψίες να μην συμπεριλάβουν την περιοχή αυτή, έτσι ενώ θα υπάρχει μια μικρή εστία κακοήθειας στον προστάτη, το αποτέλεσμα των βιοψιών θα είναι  αρνητικό. Για αυτό το λόγο, τα σύγχρονα πρωτόκολλα βιοψίας προστάτη περιλαμβάνουν εκτεταμένη λήψη βιοψιών από την κορυφή ( apex ), μεσότητα ( mid-gland ), και βάση ( base ) του δεξιού και αριστερού λοβού του προστάτη αδένα, ακριβώς για να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα να μην ληφθεί βιοψία από κάποια νεοπλασματική περιοχή του προστάτη.

Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και όταν μετά από βιοψία Προστάτη δεν βρεθεί κακοήθεια, ό έλεγχος από τον ειδικό Ουρολόγο πρέπει να συνεχίζεται, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου με δακτυλική εξέταση και PSA.  Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί επανάληψη της βιοψίας Προστάτη. 

 

Πότε μπορώ να επιστρέψω στις συνήθεις δραστηριότητες μου μετά τη βιοψία προστάτη?

Η βιοψία προστάτη δεν απαιτεί νοσηλεία, και ο ασθενής μπορεί σε σύντομο χρονικό διάστημα ( εντός 2-3 ωρών ) να εξέλθει της κλινικής. Αν η δουλειά του ασθενούς είναι κάποια δουλειά γραφείου τότε αυτός μπορεί να επιστρέψει κανονικά στην εργασία του από τη επόμενη μέρα. Αν όμως η δουλειά του απαιτεί έντονη σωματική καταπόνηση ( π.χ. αγρότης, εργάτης  ) , τότε συνιστάται αποφυγή αυτού το είδους των δραστηριοτήτων  για διάστημα 1 εβδομάδας.

 

Υπάρχουν  πιθανές παρενέργειες από τη βιοψία προστάτη?

Η βιοψία προστάτη με χρήση διορθικού υπερήχου είναι μια αρκετά ασφαλής διαγνωστική διαδικασία με μικρό ποσοστό επιπλοκών. Η πιο συχνή ανεπιθύμητη συνέπεια της βιοψίας προστάτη είναι η παρουσία μικρής ποσότητας αίματος στα ούρα ( αιματουρία ), στο σπέρμα ( αιμοσπερμία ) , ή από το ορθό. Αυτού του είδους η αιμορραγία είναι συνήθως παροδική, μικρής έκτασης, και δεν χρειάζεται κάποια ειδική παρέμβαση.

Επίσης, παρ’όλο που χορηγούνται ισχυρά αντιβιοτικά στον ασθενή πριν, κατά τη διάρκεια, αλλά και μετά τη βιοψία προστάτη, υπάρχει μια μικρή πιθανότητα ανάπτυξης λοίμωξης και εμπυρέτου η οποία μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω θεραπεία.

Σε κάθε περίπτωση, ο ασθενής θα πρέπει να αναφέρει στο γιατρό του οποιοδήποτε ανεπιθύμητο σύμπτωμα παρατηρήσει μετά τη βιοψία προστάτη.

 

Τι είναι η βιοψία Προστάτη με τη μέθοδο Fusion?

 Η μέθοδος Fusion για τη βιοψία του Προστάτη είναι μία σύγχρονη μέθοδος στοχευμένης  βιοψίας η οποία αξιοποιεί τις εικόνες της Μαγνητικής τομογραφίας ( Πολυπαραμετρική Μαγνητική Προστάτη ) σε συνδυασμό με την κλασσική υπερηχογραφική απεικόνιση. Συγκεριμένα, το μηχάνημα Fusion μέσω υπολογιστή κάνει σύντηξη ( συνένωση ) των εικόνων της Μαγνητικής με τις εικόνες του Υπερήχου σε πραγματικό χρόνο ( Real time fusion ), και υποδεικνύει με μεγάλη ακρίβεια τις ύποπτες περιοχές στον προστάτη. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να αυξάνεται κατά πολύ η διαγνωστική ακρίβεια της βιοψίας σε σχέση με την βιοψία που διενεργείται με απλό υπερηχογραφικό έλεγχο, καθώς η βελόνα καθοδηγείται στοχευμένα στις ύποπτες περιοχές. Η μέθοδος αυτή έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως ιδιαίτερα αξιόπιστη, με αποτέλεσμα η πλειοψηφία των βιοψιών προστάτη που διενεργούνται σήμερα στα ιδιωτικά ιατρικά κέντρα και νοσοκομεία να γίνεται με τη μέθοδο Fusion. 

 

Διαπερινεϊκή ( Transperineal ) FUSION Βιοψία Προστάτη

Η διαπερινεϊκή FUSION Βιοψία του Προστάτη είναι η πιο σύγχρονη εξέλιξη στην Βιοψία του Προστάτη. To μεγάλο πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι η βελόνα βιοψίας δεν εισάγεται δια μέσου του ορθού ( εντέρου ), αλλά διαμέσου του δέρματος του περινέου, ελάχιστα εκατοστά πάνω από τον πρωκτικό δακτύλιο. Αυτό έχει σαν συνέπεια να μειώνεται δραματικά ο κίνδυνος μόλυνσης. Ενώ στις βιοψίες Προστάτη που διενεργούνται δια μέσου του Ορθού το ποσοστό σοβαρής μόλυνσης κυμαίνεται μεταξύ 2-3 %, στη Διαπερινεϊκή Βιοψία το ποσοστό αυτό μειώνεται δραστικά στο επίπεδο του 0,2 %. Η μεγάλη αυτή διαφορά στα ποσοστά μόλυνσης οφείλεται στο ότι η πορεία της βελόνας βιοψίας δεν περνά μέσω του ορθού το οποίο φιλοξενεί μεγάλο αριθμό μικροβίων.

Ένα άλλο μεγάλο πλεονέκτημα της Διαπερινεϊκής βιοψίας του Προστάτη είναι ότι εξαλείφεται ολοκληρωτικά ο κίνδυνος αιμορραγίας από το ορθό, εφ’ όσον η βελόνα βιοψίας δεν διαπερνά το ορθό.

Από μεγάλες μελέτες έχει καταδειχθεί ότι η Διαπερινεϊκή FUSION βιοψία, προσφέρει πολύ υψηλά ποσοστά ανίχνευσης του Καρκίνου του Προστάτη, που προσεγγίζουν το 97 % για τους κλινικά σημαντικούς καρκίνους. 

 

 

 

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη νομοθεσία, ο ειδικός Ουρολόγος πρέπει να έχει υποστεί ειδική εκπαίδευση καθώς και να έχει επιτυχώς υποστεί τη δοκιμασία εξετάσεων για χρήση Υπερήχων του Ουροποιητικού συστήματος. Ο ιατρός Καφετσούλης Απόστολος διαθέτει ειδική άδεια από το Υπουργείο Υγείας (ΑΔΑ:4568Θ-ΧΙΥ) και είναι πιστοποιημένος για τη διενέργεια Υπερηχογραφημάτων του Ουροποιητικού και Γεννητικού συστήματος.